Türkiye\’yi bir deniz ülkesi olarak görürsek gemi taşımacılığının da ne derece önemli ve oldukça popüler bir tercih olduğunu daha kolay bir şekilde anlayabiliriz. Özellikle uzak ülkelere taşınan ve deniz yoluyla daha kısa zamanda ve daha ekonomik taşınan ihracat edilen ürünler ya da ithalat edilen ürünler gemiler ile daha kolay ve problemsizi bir şekilde gidip gelebilmektedirler.
Gemi taşımacılığını iki farklı alanda da inceleyebiliriz. Öncelikli olarak insan ve turizm amaçlı taşımacılık, ikincisi ise yük ve malzeme taşımacılığı olarak sıralayabiliriz. Ülkemizde gemi taşımacılığı sayesinde hem ülkemiz içersinde hem de yurtdışına daha kısa ve keyifli bir yolculuk ile gidebilmek mümkün bir hal alabilmektedir. Buna örnek verirsek Çanakkale ’den Gökçeada ya giden feribot ülkemizdeki en uzak adaya giden ve keyifli bir yolculuk sağlayan gemi ulaşım araçlarından biri olarak gösterebiliriz. Ülkemizde gemilerin tercih edilmesi adalara ve şehirlerarası gemi taşımacılığının tercih edilmesi, bu konuda da konforu ve verilen hizmetin daha da önemsenmesine yol açmaktadır.
Eskiye nazaran, günümüzde çok daha konforlu ve kaliteli hizmetler gemi taşımacılığından faydalanabilmekteyiz. Diğer seçenek ise, birçok firmanın tercih ettiği petrol, ağır tonajlı malzemeler ve benzeri ürünlerin gemiler vasıtası ile birçok ülkeye nakliyat edilmesi yani taşınması. Lojistik konusunda da gemilerin taşımacılık sektörüne katkısı oldukça fazladır. Gemi taşımacılığı 3 tarafı denizlerle çevrili olan ülkemizin en büyük ihtiyaç ve gereksinimlerinden biri olmak zorundadır. Bir deniz ülkesi için gemi taşımacılığının önemi azımsanmayacak kadar fazladır.
Türkiye’nin 3 tarafında bulunan denizler ele alındığında deniz taşımacılığı konusunda ülkemizin oldukça bu konuya elverişli olduğunu düşünebiliriz. Gemi taşımacılığı özellikle ihracat ve ithalat konularında tercih edilen güvenli ve ekonomik açıdan uygun olan bir yöntemdir. Ülkemiz toplam 4 adet denize sahiptir ve bu da gemi taşımacılığının ülkemizde oldukça nemli bir yere sahip olmasını gerektirmektedir.
Gerek yolcu gerek ise yük taşımacılığı konusunda ülkemizde gemi taşımacılığı önemli rol oynamaktadır. Aynı zamanda ülkemizin denizlerle bu kadar ilgili olması gemi taşımacılığının önemini aynı orantıda arttırmakta ve kullanılması gereken bir taşımacılık sistemi olmasını sağlamaktadır. Çok eski yıllardan beri gemi taşımacılığı ülkeler arasında yapılan tüm taşımacılık sisteminde etkili bir rol oynamıştır.
Hepimizin bildiği üzere “Deniz” denilince ülkemiz belki de bu kelime için en uygun ülkeler içerisinde hatırı sayılır bir konuma sahiptir. Bu elverişliliğe olan farkındalık elbette sadece günümüze özel bir durum olmayıp tarihin eski zamanlarında bile çok kez toplumları bu elverişlilikten yararlanmaya teşvik etmiştir.
Yukarıda da bahsettiğim üzere tarihin eski dönemleri ile beraber bu topraklarda yaşayan topluluklar deniz taşımacılığı sayesinde varlıklarını güçlendirmiş ve zenginleştirmiştir. Deniz ticareti sayesinde birçok şehir devleti de sadece bu durum nedeniyle doğmuştur demek dahi mümkün olacaktır. Günümüzde kıyılarda yapılan tarihi araştırmalarda çok kez liman şehri yaşam biçimlerine rastlanılmaktadır. Bu önemli ticaret şekli yurdun da müsait olmasından dolayı elbette Osmanlı döneminde de fark edilmiştir. Hatta Osmanlı bu deniz ticaret ve ulaşım şeklini yeri geldiğinde kullanmıştır da ancak Osmanlı çoğu kez denizden gelebilecek saldıra karşı savunma amaçlı veya fetihleri gerçekleştirebilmek adına deniz donanmaları kurmuştur. Öngörülebilir ki sadece askeri anlamda yapılan yatırım diğer deniz ticareti veya deniz ulaşımı gibi faaliyetlerdeki çalışmaların hız kazanmasının önüne geçmiştir. Birinci dünya savaşına girilmeden önce en azından belirli bir düzeyde olan deniz ticaret filomuz savaştan sonra oldukça yara alarak daha da gerilemiş ve sayıları oldukça azalmıştır.
1926 yılına kadar deniz ve gemi taşımacılığı kendi sularımız içerisinde dahi yabancı devletlerin tekelinde idi. Ancak gene aynı senin temmuz ayında Lozan antlaşmasının da gerekliliklerine dayanarak kendi denizlerimizde yalnızca Türk ticari Türk yolcu gemilerinin çalışmalarına izin verilmiştir. Bu kabotaj hakkının doğmasıyla beraber elbette tersaneler daha da verimli hale gelmekteydi ve böylece ticaret gemilerinde artış gözlemlenebiliyordu.
Bu dönemden sonra özellikle yine 1950’li yıllarda denizler konusunda çalışmalar ciddi ölçülerde ilerletildi gerek yolcu gemi taşımacılığı gerekse ticari anlamda gemi taşımacılığı sadece ülkemiz suları değil aynı zamanda uluslar arası faaliyetlerde de bulunabilmesi adına önemli misyonlar oluşturulmuştur. Geliştirilen bu misyon anlayışı ülkemizde şuan içinde bulunduğumuz dönemde gemi taşımacılığı hususunda bir çok ilerlemeler kaydedilmesi olanak sağlamış ve bu ilerlemelere her geçen gün hız kazandırılmaktadır.
Bilindiği üzere ülkemiz üç tarafı denizlerle çevrili olan ve dört denize sahip olan önemli bir coğrafi konuma sahiptir ve bu nedenle de denize oldukça aşinadır. Ülkemizin denizlerle bu kadar ilgili olması gemi taşımacılığının önemini arttırmakta ve ölümsüz kılmaktadır.
Gemi taşımacılığı gerek lojistik/ticaret, gerekse yolcu taşımacılığı bakımından birkaç kategoriye ayrılabilir. Genellikle gemiler iki türden oluştuğu ve kullanıldığı görülmektedir. Bunlardan biri “Nehir – Deniz” gemileri diye tabir edilen ve kapasiteleri 1500 – 5000 tona kadar varan daha çok kuru yük (Hafriyat/inşaat malzemeleri, metal aksanlar, çelik konstrüksiyonlar, bir takım demir veya plastik tesisat boruları vb.) taşınmasında tercih edilen gemi türleridir. Bir diğer gemiler ise “RO-RO” diye tabir edilen ve genellikle tekerlekli araç taşımacılığı yapan gemilerdir.
Yukarıda da bahsettiğimiz üzere denizlere bu kadar aşina olan ve uluslararası bir geçiş noktası olan Türkiye için gemi taşımacılığı önemli bir yer tutmakta ve bu konudaki yatırımların ve girişimlerin arttırılması gerektiği fikrine katılmamak elde değildir.
Gemi taşımacılığında; Yük taşımak için denizden yararlanma fikri günümüzden 6000 yıl öncesine kadar giden bir tarihçeye sahip olmakla birlikte bu alanda en büyük gelişmeler endüstriyel devrimin başlaması ile ortaya çıkmıştır. Özellikle 20. Yüzyılda ortaya çıkan aşırı talebi karşılayabilmek için yük gemilerinin sayı, tip, hız ve tonajları sürekli artmıştır.Kuru Yük Gemileri; Bu gemiler 1960’lara kadar değişik kuru yük ve hatta bazen sıvı yük taşıyarak tüm ticaret filolarının bel kemiğini oluşturmaktaydı.
Yurtiçi gemi taşımacılığı çok eğlenceli olduğu kadar,aynı zamanda huzur verici bir gezi türüdür.Yolcu taşımacılığı hakkında, belli yerlerden tur şirketleri ile anlaşılmış veya bazı limanlardan kalkış gösteren bir taşımacılık türüdür.Gemi taşımacılığı ile birçok ürün taşınabilir birçok nesne taşınabilir.Siz öncelikle hangi tür bir taşımacılık yapmak istediğinize karar vermelisiniz tabiî ki.
Gemi taşımacılığında,Yurtiçi gemicilik dediğimizde, öncelikle gemicilik nedir ondan bahsetmek istiyorum. Gemicilik İnsanların su üzerinde yüzme yeteneği olan araçlardan istifade etmeye başladıkları günden, zamanımıza kadar ulaşan uzun tarihi olan bir meslektir.Yurtiçi gemicilikte tur işleri düzenlemeleri gerçekleştirilmektedir.
Gemi taşımacılığında,Yurtiçi geziler,ücretli veya ücretsiz belediye gezileri,özel geziler gibi birçok yurtiçi seyir gerçekleştirilmektedir.
Uluslar arası gemilerde çalışmanın ve uluslar arası gemi taşımacılığı yapmanın, bazı gereklilikleri vardır,diğer kişilerden ayrılan bir yaka kartları olan, üzerinde konumları statüleri yazılı olan gemiciler belli aşamalardan geçmektedirler.Uluslararası gemilerde çalışmak o kadar kolay değildir.
Gemilerde çalışmak isteyenler, iş arayanlar, sigortalı işim yok diyenler, dünyayı gezmek ve de aynı zamanda para kazanmak istiyorum diyenler Ülkemizin 3 tarafı denizlerle çevrili olduğu halde, denize gerekli önemi vermeyen halkımızı bilinçlendirmek ve denizi sevdirerek denizci yetiştirilen kurslar bulunmaktadır.Kursa kayıt yaptırmak,kayıt kısa bir zaman içerisinde kalifiye eleman olmak için Son 10 yılda hızla gelişen denizcilik sektörü bu alanda yetişmiş insan gücüne ihtiyacı günden güne artıyor.
Uluslar arası gemi taşımacılığı kanunu 6 maddelik çok önemli kararları, kapsamaktadır. Bu kararlar dan bahsedicek olursak;gemilerin ve yatların sicil kaydının,ipotekli alacaklının iznine tabi durumudur.Gemi siciline kayıtlı yatların ve gemilerin işletmesinden,ve devrinden elde edilen kazançlar, gelir ve kurumlar vergileri ile fonlardan istisnadır.Uluslararası gemi taşımacılığı kaydedilecek,gemilere veyatlara ilişkin durum,satım,ipoteki,tescil;damga vergisine,sigorta muameleleri,harçlara,fonlara tabi tutulamazlar.
Uluslar arası gemi taşımacılığı için,uluslar arası gemilerde çalışabilmek kursa gidilmesi yazılı ve kurs sonunda yapılan sözlü sınav olmasını şart konulmuştur.Adaylar için korkulu rüyalarıdır.Oldukça zor olan bu sınavlar aslında adayları korkutmaktadır ancak bu işi yapmak isteyen kişiler iyi çalışmakta ve sınavlarını başarı ile vermektedirler. Uluslararası gemilerde çalışmak için gemici kurslarına kayıt yaptıran gemici adaylarının korkulu rüyaları , kurs bitiminde Liman Başkanlıklarında olacak sözlü sınav olmaktadır.
